Bajina Bašta obeležila 108 godina od oslobođenja

2. novembra 2026. U porti Crkve Svetog proroka Ilije u Bajinoj Bašti održana je svečanost povodom 108 godina od oslobođenja grada i prostora nekadašnjeg Račanskog sreza. Oslobođenje 31. oktobra 1918. označilo je kraj ratnih razaranja za stanovnike tog kraja, iako je Prvi svetski rat zvanično okončan 11. novembra.

Obeležavanje su organizovale opština i crkvena opština. Posle pomena poginulim u Prvom svetskom ratu, opštinska delegacija položila je venac na grob škotske humanitarke Evelin Haverfild, koja je pomagala srpskom narodu. Istoričar Marko Kovačević održao je predavanje o njenom životu, oslobođenju Račanskog kraja i stradanjima u ratu.

Tokom Prvog svetskog rata poginulo je oko 10 miliona ljudi. Gubici Srbije procenjeni su na oko 1,2 miliona, odnosno više od 26 odsto stanovništva; među muškarcima od 17 do 60 godina stradalo je 55 odsto. U ratu je ostalo 114.000 osoba sa invaliditetom, a 500.000 dece bez roditelja. Evidencija žrtava iz Račanskog sreza obuhvata oko 2.000 ljudi.

U opštini sećanje na stradale čuvaju četiri obeležja. Ploče namenjene spomeniku u centru kupljene su 1940, ali su zbog početka Drugog svetskog rata postavljene tek 1958. na crkvenu kapiju. Ostala obeležja nalaze se u manastiru Rači, u Zaovinama i Bačevcima.

Oslobođenju su doprineli delovi Timočke divizije, lokalno stanovništvo i komitski odredi koji su delovali na Tari. Kovačević je najavio da se naredne godine planira obeležavanje 160 godina od rođenja Haverfild i podizanje spomenika posvećenog zaslužnim građanima iz perioda Velikog rata.